ΟΜΑΔΑ ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ

Από τον 3ο αιώνα π.Χ. αρχίζει η κάμψη της παραγωγής. «Το 563 μ.Χ., ο Σιλεντιάριος Παύλος, στον πανηγυρικό που εκφώνησε στα εγκαίνια της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, αναφέρει ότι η διακόσμησή της έγινε και με το ασήμι του Λαυρίου»
Επρεπε να περάσουν πολλοί αιώνες μέχρι τα μέσα του 19ου, οπότε το Λαύριο αναδείχτηκε σε σπουδαίο μεταλλευτικό-μεταλλουργικό κέντρο. Σύντομα, ο έρημος όρμος μετατράπηκε σε λιμάνι και η τεχνολογία έδειξε τη δύναμή της στις εγκαταστάσεις μεγάλων εταιρειών: της ιταλογαλλικής Ilarion Roux et Cie (1865-1873) της Εταιρείας Μεταλλουργείων Λαυρίου (1873-1917) και της γαλλικής Compagnie Francaise des Mines du Laurion (1875-1981).


ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ποιο ήταν ακριβώς το μέρος της Αττικής που οι αρχαίοι ονόμαζαν Λαύριο. Ούτε οι αρχαίοι γεωγράφοι και συγγραφείς αλλά ούτε και οι έμπειροι ταξιδιώτες και περιηγητές και 17ου αιώνα μπορούν να λύσουν την απορία μας. Πολλοί πιστεύουν ότι η ονομασία προέρχεται από την αρχαία λέξη λαύρα που σημαίνει διάδρομος, ρύμη (στενός δρόμος) αλλά και φλόγα, δηλαδή τόπος γεμάτος στοές ή τόπος όπου καίνε φωτιές. Όπως και νάχει το θέμα, η πόλη του σημερινού Λαυρίου ονομαζόταν, μέχρι τουλάχιστον τα τέλη του 19ου αιώνα, Εργαστήρια ή Πόρτο Εργαστηράκια, και αργότερα πήρε το σημερινό της όνομα.


Η ιστορία του νεότερου Λαυρίου αρχίζει από τη στιγμή που την περιοχή επισκέπτεται ο Ανδρέας Κορδέλλας, γεωλόγος-μηχανικός από τη Σμύρνη, σπουδαγμένος στο περίφημο Πανεπιστήμιο του Φράιμπεργκ της Γερμανίας. Ο Κορδέλλας χτενίζει τη Λαυρεωτική γη από άκρη σε άκρη και το έμπειρο μάτι του διακρίνει μονομιάς το θησαυρό που κρύβεται εκεί. Στη λεπτομερή αναφορά του προς το Ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών σημειώνει ότι οι σωροί των σκουριών, του άχρηστου δηλαδή μεταλλεύματος που απέμενε μετά την καμίνευση του χρήσιμου μεταλλεύματος κατά την αρχαιότητα, έφθαναν το 1.500.000 τόνους και είχαν 10 % περιεκτικότητα ακόμη σε μολύβι, μπορούσαν δηλαδή να δώσουν 50 γρ. άργυρο ανά τόνο, Παράλληλα, ένα άλλο πεταμένο υλικό, οι εκβολάδες, τα χονδρά φτωχά μεταλλεύματα που οι αρχαίοι είχαν ξεδιαλέξει με τα χέρια ως άχρηστα, μαζί με τους πλυνίτες, το τριμμένο φτωχό μετάλλευμα, έφθαναν αντίστοιχα τους 1.000.000 τόνους και 9.000.000 τόνους με 6,75% περιεκτικότητα σε μόλυβδο και μπορούσαν να δώσουν 140 γρ. άργυρο ανά τόνο.

ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

Η Ελληνική Πολιτεία φαίνεται να διστάζει ή να μη κατανοεί τη σημασία της ανακάλυψης του Κορδέλλα, Όμως, το 1864, ο Ιταλός I. B.Serpieri, που είχε την εμπειρία της εκμετάλλευσης των σκουριών ρωμαϊκής εποχής στο Κάλιαρι της Σαρδηνίας και είχε ήδη δει δείγματα του υλικού του Λαυρίου που είχαν φθάσει στη Σαρδηνία ως έρμα κάποιου εμπορικού πλοίου, αντιλαμβάνεται αμέσως τη σημασία του πράγματος και ιδρύει στη θέση Εργαστήρια, κοντά στο λιμάνι, την ιταλο-γαλλική μεταλλουργική εταιρεία Roux-Serpieri-Fressynet C.E., την πρώτη μεταλλουργική εταιρεία στην Ελλάδα με καμίνους τύπου Καστιλιάνου, μικρά πλυντήρια, μηχανουργείο και σιδηρόδρομο για τη μεταφορά των σκωριών και των εκβολάδων. Έτσι, το 1865, μετά από τόσους αιώνες, παράγεται στο Λαύριο και πάλι ο αργυρούχος μόλυβδος. Είναι η χρονολογία ορόσημο για τη γέννηση του Νεότερου Λαυρείου.



Αξίζει να διαβάσουμε τα όσα γράφει ο Κορδέλλας στη χαρακτηριστική για την εποχή εκείνη γλώσσα: «Και επιτέλους η ατμομηχανή ήρξατο λειτουργούσα και παράγουσα άφθονον πεπιεσμένον αέρα, αι κάμινοι επληρώθησαν σκωριών και οπτανθράκων, εκ δε της τετηκυίας μάζης, ήτις έρρεεν ως διάπυρος πηλός απεχωρίζετο ο μόλυβδος. Την 3 Μαρτίου 1865, ότε διεγέλα μεν η ημέρα εκ των πρώτων του ηλίου ακτίνων, διεγέλων δε τα πρόσωπα ημών εκ της φαιδρότητος, ήλθεν ο σεβασμιώτατος κα αείμνηστος μητροπολίτης Θεόφιλος περιβεβλημένος την απαστράπτουσαν αρχιερατικήν στολήν, ιστάμενος δε παρά τας καμίνους ηυλόγει και ηγίαζεν αυτάς ως και τον παραχθέντα μόλυβδον, όστις δια κοχλυαρίων χυθείς εντός τύπων απετέλει δελφίνα (χελώνα) φέροντα την επιγραφήν «Ελλάς».

Η εταιρεία Roux-Serpieri-Fressynet C.E., δεν περιορίζεται μόνο στην εκμετάλλευση των σκωριών, προχωρεί και στην εξόρυξη υπόγειου μεταλλεύματος σε έκταση παραχωρημένη από το ελληνικό δημόσιο, που συνολικά φθάνει τα 15.000 στρέμματα και επιπλέον προσπαθεί να οικειοποιηθεί τις σκουριές της Κοινότητας Κερατέας και της Μονής Πεντέλης αλλά και τις εκβολάδες. Αυτό την φέρνει αντιμέτωπη με το ελληνικό κράτος με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το περίφημο «Λαυρεωτικό Ζήτημα» που πήρε τεράστιες διαστάσεις και έφθασε στο σημείο να απειλείται η Ελλάδα με βομβαρδισμό από γαλλικά πλοία. Τελικά το ζήτημα λύθηκε με συμβιβασμό: Η εταιρεία Roux-Serpieri-Fressynet αγοράσθηκε από τον Ανδρέα Συγγρό αντί 11.500.000 χρυσών φράγκων για την επεξεργασία των σκωριών και των εκβολάδων και μετονομάσθηκε σε Εταιρεία των Μεταλλουργείων Λαυρίου (Ελληνική) και ο Σερπίερι ίδρυσε το 1875 την Companie Francaise de Mines du Laurium (Γαλλική) στη θέση Κυπριανός με αντικείμενο την εκμετάλλευση των μεταλλείων του Λαυρίου.

Οι δύο εταιρείες, παρόλο που ιδρύθηκαν την ίδια εποχή, δεν είχαν την ίδια πορεία: Το 1917 η Ελληνική Εταιρεία, όταν εξαντλείται το προς εκμετάλλευση υλικό, σταματά τις εργασίες της και το 1930 εκποιεί (πουλά) τις εγκαταστάσεις της. Αντίθετα, η Γαλλική εταιρεία λειτουργεί μέχρι το 1982, οπότε και νοικιάζει τις εγκαταστάσεις της στην Ελληνική Μεταλλουργική Εταιρία, η οποία θα κλείσει και αυτή οριστικά το 1989.

Η Ελληνική και η Γαλλική εταιρεία παρήγαγαν αργυρούχο μόλυβδο και τα υποπροϊόντα του, επίσης πεφρυγμένη καλαμίνα και μαγγανούχο σίδηρο. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Γαλλική Εταιρεία παρήγαγε στο Λαύριο και άργυρο. Για τις ανάγκες των εργασιών χτίσθηκαν κάμινοι, μεταλλοπλύσια, μηχανουργεία, χυτήρια, διάφορα βιομηχανικά κτήρια, κατοικίες αρχοντικές και εργατικές αλλά και δημιουργήθηκαν εγκαταστάσεις λιμενικές και σιδηροδρομικές. Οι δραστηριότητες των δύο αυτών εταιρειών έκαναν το Λαύριο στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου ένα από τα σπουδαιότερα μεταλλευτικά κέντρα της Ευρώπης. Αρκεί να σκεφθεί κανείς ότι στο Λαύριο είχαν τα προξενεία τους επτά ευρωπαϊκά κράτη και ότι το 1899 κατέπλευσαν στο λιμάνι του 231 ατμόπλοια. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι μια μεταλλοφόρος περιοχή του Μίτσιγκαν των Η.Π.Α. ονομάσθηκε Λαύρειον (1889).

Θα θελα να ευχαριστήσω απο ψυχής τον Ν.Λελούδα για την υπέροχη ξενάγηση που μας εκανε στις 6 ωρες που βρισκόμασταν μέσα στις στοες καθως και όλους τους φίλους της ομάδας αλλα και της Ε.Σ.Ε που παρευρεθησαν.




















Πληροφορίες enet
Λαυρεωτικη

ΠΗΓΗ ΟΜΑΔΑ ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ