Η ομάδα μας συνεχίζει την δράση της κανονικά. Με την μόνη διαφορά πως οι περισσοτερες έρευνες μας σχετίζονται με την υπόγεια Αθήνα, με αποτέλεσμα τα όποια άρθρα να ανεβαίνουν στο site της ΑΣΤΙΚΗΣ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑ http://urbanspeleology.blogspot.com/
Σας ευχαριστούμε
ΟΜΑΔΑ ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ
ΑΣΤΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑ
ΒΙΣΑΛΤΗΣ
ΑΣΤΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑ
ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑ
ΑΔΡΙΑΝΕΙΟ
Ημερολόγιο εξερεύνησης του ρωμαϊκού Αδριάνειου Υδραγωγείου της Αθήνας.
Το Παυλοπέτρι
είναι μία μικρή νησίδα απέναντι από την Ελαφόνησο, στη Λακωνία. Στην ευρύτερη
περιοχή υπάρχουν αρχαιολογικά ευρήματα που μαρτυρούν την κατοίκηση της περιοχής
από αρχαιοτάτους χρόνους. Μεταξύ της νησίδας και της ξηράς βρίσκεται αρχαία
πόλη, βυθισμένη ελάχιστα μέτρα κάτω από την επιφάνεια, με ηλικία περίπου 5
χιλιετηρίδων. Πρόκειται για μοναδική στο είδος της πόλη αφού έχει συγκεκριμένο
σχέδιο με δρόμους, κτίρια και νεκροταφείο. Ανακαλύφθηκε το 1967 από τον Νίκολας
Φλέμινγκ (NicholasFlemming) και χαρτογραφήθηκε το 1968 από ομάδα του
πανεπιστημίου του Κέμπριτζ. Υπάρχουν τουλάχιστον 15 κτίρια σε βάθος 3 με 4
μέτρων και οι πρόσφατες έρευνες του 2009 αποκάλυψαν ότι εκτείνεται σε 9
στρέμματα. Αρχικά υπήρχε η εκτίμηση ότι η πόλη κτίστηκε περί το 1600-1100 π.Χ.
αλλά αργότερα οι έρευνες αποκάλυψαν μέσω των ευρημάτων ότι η πόλη κατοικείται
πριν από το 2800π.Χ., στην αρχή της εποχής του χαλκού. Πιθανολογείται ότι η
πόλη βυθίστηκε το 1000 π.Χ.
Το γεγονός ότι η
πόλη βυθίστηκε βοήθησε να διατηρηθούν τα σημερινά ευρήματα εφόσον δεν χτίστηκε
ξανά ή μετά την καταστροφή η περιοχή χρησιμοποιήθηκε για γεωργία. Παρά το
γεγονός της φυσικής καταστροφής από το νερό με την πάροδο των αιώνων, η διάταξη
της πόλης είναι όπως ήταν πριν από χιλιάδες χρόνια.
Από τον Οκτώβριο
του 2009 και μετά, τέσσερις ακόμα επιτόπιες έρευνες είχαν προγραμματιστεί, σε
συνεργασία ελληνικών υπηρεσιών αλλά και διεθνών πανεπιστήμιων και επιστημόνων.
Αυτές οι έρευνες περιλάμβαναν και ανασκαφές. Ένα από τα αποτελέσματα των
ερευνών ήταν να αποδείξει ότι η πόλη ήταν το κέντρο μιας ακμάζουσας βιομηχανίας
κλωστοϋφαντουργίας. Επίσης, στην περιοχή βρέθηκαν πολλά μεγάλα πιθάρια από την
Κρήτη, γεγονός που προδίδει πως η πόλη ήταν και μεγάλο εμπορικό λιμάνι. Το έργο
της αρχαιολογικής ομάδας συγκεντρώθηκε σε ένα ντοκιμαντέρ που μεταδόθηκε από το
BBC 2 το 2011
Από άλλους
θεωρείται ότι το Παυλοπέτρι ποντίσθηκε το 375 μ.Χ. από τον ίδιο σεισμό που
κατέστρεψε και το Γύθειο. Θεωρείται ότι το παραθαλάσσιο έδαφος σε μεγάλη έκταση
μετακινήθηκε και έτσι έγινε αποκοπή της τότε χερσονήσου στην οποία βρισκόταν η
Όνου Γνάθος και έτσι δημιουργήθηκε το σημερινό νησί της Ελαφόνησου.
Ο Απόλλωνας ήταν ένας από τους 12 θεούς του Ολύμπου, θεός
του φωτός, προστάτης των τεχνών και της μαντείας... Δεν έχουμε σαφείς ενδείξεις
για την προέλευσή του. Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, η λατρεία του
εισήλθε στον ελλαδικό χώρο από την Ανατολή. Άλλες θεωρίες φέρουν τους Δωριείς
ως κομιστές της λατρείας του, αλλά και ως τόπο εμφάνισής του την Κρήτη,
μέσω της οποίας η λατρεία του μεταλαμπαδεύτηκε στην Μικρά Ασία. Πιθανότατα, αποτέλεσε έμπνευση για τον θεό Απλού στην ετρουσκική μυθολογία. Διέθετε γύρω
στις 350 επικλήσεις: θεραπευτής, μάντης, ηλιακός («Φοίβος») κτλ.
Μερικά από τα προσωνύμιά του είναι:
...Αλεξίκακος ("αυτός που αποδιώχνει το κακό").
Επίκληση του θεού στην Αθήνα.
Αποτρόπαιος: Επίκληση στις διάφορες «καθάρσεις: «{Απολλον
[αποτρόπαιε».
Αφήτωρ: Ομηρικό επίθετο του θεού (Θ' 404). Πολλοί το
ερμηνεύουν ως "τοξότης" (από το "άφεσις των βελών")` άλλοι
όμως το ερμηνεύουν ως "χρησμοδότης".
Γενέτωρ: Επίκληση στη Δήλο. Εκεί υπήρχε βωμός του, που δεν
επιτρεπόταν θυσία ζώου, μόνο "πυρους και κριθας και πόπανα μόνα τίθεσθαι
[επ' αυτου ανευ πυρός". (Παρόμοια είναι και τα "γενέθλιος",
"γενέσιος", "πατρώος", κ.λπ.).
Δωματίτης ("προστάτης του οίκου"): Επίκληση στην
Αίγινα. Του πρόσφεραν θυσίες τον μήνα Δελφίνιο.
Επιμήλιος (προστάτης των μήλων=αιγοπροβάτων): Επίκληση στην
Κάμειρο.
Επήκοος: Επίκληση της ελληνιστικής εποχής, αναπεμπόμενη
κυρίως για ιατρική βοήθεια. Θυμίζουμε ότι αργότερα η Παναγία ονομάστηκε
«Γοργοεπήκοος».
Επίσκοπος, Επόψιος, Επόπτης: Προφανούς
ετυμολογίας (αργότερα ο θεός των Χριστιανών ονομάστηκε «Παντεπόπτης»).
Εώος και Εώιος: Σημαίνει "θεός της αυγής" και ήταν
επίκληση στο μικρό νησί του Εύξεινου, Απολλωνία (ή Δάφνη ή Θυνία νήσος). Σ'
αυτήν υπήρχε βωμός ιδρυμένος κατά την παράδοση από τους Αργοναύτες.
Θέσμιος: Προστάτης των θεσμών. Λατρευόταν στην Αιτωλία.
Θοραίος: Πιθανώς
σημαίνει "προστάτης της γονιμότητος"` επίκληση ταυτόσημη με τις
λοιπές παρόμοιες της Λακωνίας: "Θοράτης" και Θορνάκιος". Γράφει
λ.χ. ο Ησύχιος: «Θοράτης` [Απόλλων παρα Λάκωσιν».
Παρνόποιος: Επίκληση του θεού"που αποτρέπει τους
πάρνοπας" ("ακρίδες"). Στην Ακρόπολη των Αθηνών υπήρχε άγαλμα
του Παρνοποίου Απόλλωνοςκαι"τ`ο {αγαλμα λέγουσι Φειδίαν ποι~ησαι"
(Παυσανίας Α' 24, 8).
Υπερτελεάτας: Από επιγραφές σε ειδώλια και ελάσματα,
φαίνεται ότι το «Υπερτελέατον» στο χωριό Φοινίκι της Λακωνικής δεν ανήκε (όπως
γράφει ο Παυσανίας) στον Ασκληπιό, αλλά στον Απόλλωνα...
Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΥΠΕΡΤΕΛΕΑΤΑ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΣΤΟ ΦΟΙΝΙΚΙ
Πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα χωριά της επαρχίας
Επιδαύρου Λιμηράς της Λακωνίας.
Η τοποθεσία Φοινίκι αναφέρεται στα Λακωνικά του Παυσανία ως
εξής:
(Τα καταλληλότερα κοχύλια για βαφή πορφύρας προέρχονται από
την παραλία της Λακωνικής μετά τη θάλασσα των Φοινίκων). Η αναφορά εκείνης της χρονικής περιόδου (150-160 μ.Χ.) περιγράφει την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή, στην
οποία σημειώθηκαν πολλές γεωλογικές μεταβολές.
Η Ετυμολογία της ονομασίας Φοινίκι
Να σημειώσουμε πως στην ποίηση του Λάκωνα ποιητή Αλκμάνα (ΠΑΠ. ΟΧΥΡ. 2394), η λέξη "φοινίκεα" αποδίδεται ως πορφυρό χρώμα. Το ίδιο ισχύει και στο Λεξικό Σούδα: "Φοινίκιον έρνος και χρώμα",
"Φοινικούν ερυθρόν", "Φοινικίς χλαμύς ήν πολεμική" (Η πορφυρή πολεμική χλαμύδα). Έτσι εξηγούνται και
τα τοπωνύμια στην ευρύτερη περιοχή "Κόκκινες", "Κοκκινοχώματα"
κτλ. Η ετυμολογία της ονομασίας Φοινίκι προέρχεται από το ερυθρούν και πορφυρό
χρώμα της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής χερσαίας και θαλάσσιας. Να σημειώσουμε
πως στην αρχαιολογική γραμματεία η λέξη αποδίδεται πάντα ως κόκκινο, πχ επί
"φοινικιδί" υφάσματα..
Μια δεύτερη άποψη για την ετυμολογία της λέξης Φοινίκι είναι
να προέρχεται από τον Φοίνιξ το ιερό πτηνό του Απόλλωνα. Η άποψη αυτή
ενισχύεται και από την ύπαρξη του ναού του Απόλλωνα Υπερτελεάτα.
Μια παλιότερη αυθαίρετη ερμηνεία πως η ονομασία του χωριού
προέρχεται από τους Φοίνικες είναι εντελώς αβάσιμη και λογικά δεν ισχύει. Να σημειώσουμε πως η λέξη Φοινίκι, πάντα με την έννοια του
"ερυθρούν", βρίσκεται και σε περιοχές-χωριά της Ηπειρωτικής Ελλάδας
όπως την Ήπειρο όπου ουδέποτε είχαμε την ύπαρξη Φοινίκων.
ΤΟ ΥΠΕΡΤΕΛΕΑΤΟΝ
Το 1885, με εντολή της Ελληνικής Αρχαιολογικής Εταιρείας και
βασιζόμενος στις αναφορές του Παυσανία, ο τότε αρχαιολόγος Θεμιστοκλής Σοφούλης
προχώρησε σε ανασκαφές στο ναό του Απόλλωνος Υπερτελέατου στο Φοινίκι Λακωνίας,
αφού πρωτύτερα το έτος 1884 εμφανίστηκαν
στην αγορά των Αθηνών διάφορα αρχαία αντικείμενα από το Φοινίκι Λακωνίας, μεταξύ των οποίων επιγραφές με αναφορά στον θεό Απόλλωνα. Έτσι, η εν Αθήναις
Αρχαιολογική Εταιρεία έκρινε ότι θα έπρεπε να ερευνήσει τον χώρο προέλευσης
αυτών των αρχαίων,
αναζητώντας ένα από τα ιερά που μνημονεύονταν στην αρχαία γραμματεία.
Αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που αποδόθηκαν στο ιερό βρέθηκαν
ωστόσο κατά τη διάρκεια ανασκαφικής έρευνας του έτους 1969. Αυτά κείτονται σε ελαιώνα
και σώζονται αποσπασματικά. Ο αριθμός όμως και η ποικιλία των κινητών ευρημάτων
του ιερού (πήλινων, χάλκινων κ.ά.), των οποίων ένα μικρό μέρος παρουσιάζεται
και στην έκθεση του Μουσείου Νεάπολης, μαρτυρούν τη σημασία του στη χερσόνησο
του Μαλέα, κατά την αρχαϊκή και κλασική εποχή αλλά και αργότερα, στους
ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.
Ο Θεμιστοκλής Σοφούλης (Βαθύ Σάμου, 1860 – Αθήνα, 24 Ιουνίου
1949) ήταν Έλληνας αρχαιολόγος και διαπρεπής κεντρώος (φιλελεύθερος) πολιτικός,
ο οποίος διατέλεσε πρωθυπουργός της
χώρας για ένα σύντομο διάστημα κατά τη δεκαετία του 1920 καθώς και κατά την
πολύ κρίσιμη περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου.
Ο Θεμιστοκλής Σοφούλης
Ο περιηγητής
Παυσανίας μας αναφέρει τα εξής: "ἔστι δὲ ἐν τῇ γῇ ταύτῃ καὶ ἱερὸν Ἀσκληπιοῦ
στάδια ἀπέχον ὡς πεντήκοντα Ἀσωποῦ: τὸ δὲ χωρίον, ἔνθα τὸ Ἀσκληπιεῖον, Ὑπερτελέατον
ὀνομάζουσιν" (Στην ίδια περιοχή, πενήντα στάδια από τον Ασωπό υπάρχει
επίσης ιερό του Ασκληπιού, το μέρος όπου βρίσκεται το Ασκληπιείον ονομάζεται
Υπερτελέατον). Στα αξιόλογα ευρήματα να προσθέσουμε και επιγραφές που
αναφέρονται στην εδαφική διαμάχη της Επιδαύρου Λιμηράς με το γειτονικό Ζάρακα.
Σε πολλές δε χάλκινες ταινίες που προέρχονται από το ιερό έχουμε και την
καταγραφή ονομάτων Επιδαύριων ιερέων. 'Οπως
αλιεύουμε από το διαδικτυακό ένθετο της εφημερίδας Καθημερινή, μέρος χάλκινων
και πήλινων αντικειμένων προερχόμενα από το Φοινίκι πέρασαν το 1884 στην
ιδιωτική συλλογή του Κ. Καραπάνου.
Το ντοκουμέντο της συλλογής Καραπάνου
ΕΝΑΣ ΝΤΟΠΙΟΣ, ΕΝΑ ΤΡΑΚΤΕΡ ΚΑΙ... ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΕΠΙ ΓΗΣ...
Πολλοί από εσάς που διαβαίνετε στα βουνά, θα έχετε δει
σκουπίδια ατάκτως ερριμμένα. Προσωπικά, όμως, δεν είχα συναντηθεί ποτέ με τους υπαίτιους
της μόλυνσης. Η ημέρα εκείνη τελικά έμελλε να είναι η παρθενική μου συνάντηση
με αυτό το αχαρακτήριστο δίποδο. Ήταν η μέρα που είχε αποφασίσει να καθαρίσει
τα σκουπίδια της αυλής του, της στάνης του και του σπιτιού του και αντί να τα πάει
σε κάποια χωματερή ή να φωνάξει τον δήμο, θεώρησε απλό να τα ρίξει εκεί που του
ήταν βολικό, και ας ήταν δίπλα σε έναν αρχαίο ιερό ναό...
Τα στοιχεία του είναι διαθέσιμα αν μου ζητηθούν απο κάποια αρχή
Το σημείο του αρχαιολογικού χώρου, καθώς και το σημείο που πέταξε τα σκουπίδια
Το έχουν αποκαλέσει ξενοδοχείο ''φάντασμα'', ''καταραμένο'',
ξενοδοχείο ερείπιο... Το μόνο σίγουρο είναι πως 45 χρόνια μετά την ανέγερση
του, οι μόνοι ένοικοι είναι τα περιστέρια και οι ομοφυλόφιλοι της περιοχής...
Τα είχε όλα... Γνωστούς επισκέπτες , χλιδάτα δωμάτια με θέα στο απέραντο γαλάζιο
και μια πανέμορφη παραλία. Το μόνο που του έλειπε ήταν η ενέργεια! Η καλή ενέργεια, αυτή που πας σε έναν
τόπο και δεν θες να φύγεις, αυτό δεν υπήρχε. Είναι από τα λίγα μέρη που δεν
θέλω ποτέ να ξαναεπισκεφθώ.
Απόδειξη τρανή η παραλία. Δεν μπορούσα να πιστέψω πως σε μια
τέτοια παραλία στις 13 Αυγούστου, δεν
υπήρχε κανείς! Ερημιά, εκτός από τα πήγαινε έλα κουνιστών που έψαχναν κυριολεκτικά
τρύπες να κρυφτούν περιμένοντας κάποιον ομοϊδεάτη τους να περάσει.
Νεράκι δροσερό που βγαίνει μέσα απο την άμμο!!! για να δροσίζει και να ξεδιψάει τους ψαροφαγάδες γλάρους...
Και λέω
τρύπες διότι ακριβώς κάτω από το ξενοδοχείο και εκεί που τελειώνει το χαλικάκι,
υπάρχουν πολλά σπηλαιώματα, με κάποια εξ αυτών να έχουν τεράστιο παλαιοντολογικό
ενδιαφέρον συμφώνα με τις έρευνες που έγιναν.
Γύθειο, Σύμπλεγμα σπηλαίων «Λακωνίς»
Το 2010 ολοκληρώθηκε η δεκαετής ανασκαφική διερεύνηση στο
παλαιολιθικό σύμπλεγμα σπηλαίων «Λακωνίς». Η έρευνα έγινε από
διεπιστημονική ομάδα της ΕΠΣΝΕ σε συνεργασία με διεθνή επιστημονικά ιδρύματα και
έφερε στο φως πλούσια πολιτισμικά κατάλοιπα της Μέσης και Ανώτερης Παλαιολιθικής
(100.000-20.000 χρόνια πριν από σήμερα). Τα ευρήματα περιλαμβάνουν λίθινα τέχνεργα, οστά ζώων, εστίες και ένα δόντι Νεάντερταλ, το μοναδικό μέχρι σήμερα
δημοσιευμένο κατάλοιπο αυτού του είδους από τον ελλαδικό χώρο. Το δόντι βρέθηκε
σε στρωματογραφική συνάφεια με ευρήματα της πρώιμης Ανώτερης Παλαιολιθικής, μιας
φάσης που συνήθως συνδέεται με την εμφάνιση του σύγχρονου ανθρώπου στην Ευρώπη,
θέτοντας έτσι υπό αμφισβήτηση τις παραδοσιακές συσχετίσεις μεταξύ ανατομικών και
πολιτισμικών μεταβολών στο Πλειστόκαινο. Εξειδικευμένες αναλύσεις στο δόντι
έδωσαν επίσης την πρώτη άμεση μαρτυρία διεθνώς για τις νομαδικές κινήσεις των
Νεάντερταλ, καθώς αποδείχθηκε ότι ανήκει σε άτομο που μεγάλωσε στην ενδοχώρα,
αλλά μετακινήθηκε κατά τη διάρκεια της ζωής του σε παράκτιο οικοσύστημα. Η
χερσόνησος της Μάνης διασώζει πολλές παλαιολιθικές θέσεις και εικάζεται ότι
υπήρξε ένα από τα τελευταία καταφύγια των Νεάντερταλ στην Ευρώπη. Η έρευνα στο
«Λακωνίς» χρηματοδοτήθηκε από το ΥΠΠΟΤ και διεθνή ερευνητικά ιδρύματα
ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Το εγκαταλειμμένο ξενοδοχείο, που αποτέλεσε σημείο αναφοράς
για την ευρύτερη περιοχή της Λακωνίας, έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον ξένων
επενδυτών, που φέρεται ότι είναι διατεθειμένοι να του δώσουν ξανά τη χαμένη
αίγλη του. Χτισμένο σε προνομιακή κατάφυτη έκταση 42 στρεμμάτων, με 100 δωμάτια
31 τετραγωνικών το καθένα, με θέα προς το Αιγαίο και με ιδιωτική παραλία μήκους
300 μέτρων, το ρημαγμένο «Λακωνίς» μοιάζει με «φάντασμα», καθώς έχει αφεθεί στη
μοίρα του. Τα τελευταία 13 χρόνια έχει γίνει έρμαιο των καιρικών συνθηκών και των
επιτηδείων που λεηλάτησαν τους εσωτερικούς χώρους του!
Η ανέγερση της πολυτελούς για τα δεδομένα της εποχής
ξενοδοχειακής μονάδας άρχισε το 1969 και ολοκληρώθηκε το 1971. Το 1972 ο
Αντώνης Φελούρης πήρε στα χέρια του την πρώτη άδεια και το ξενοδοχείο ξεκίνησε
τη λειτουργία του, που τερματίστηκε το 2002, λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς
Αγώνες της Αθήνας.
Αναμνήσεις
Ο κ Φελούρης, που είναι και ιδιοκτήτης του τοπικού καναλιού
Ελλάδα TV, θυμάται: «Ενας από τους πελάτες που δεν πρόκειται να ξεχάσω ποτέ
ήταν ο μεγάλος Αμερικανός κινηματογραφιστής της Columbia Πολ Μαζούρσκι.
»Μάλιστα το 1982 η Columbia νοίκιασε ολόκληρο το ξενοδοχείο
για τρεις μήνες προκειμένου να πραγματοποιηθούν τα γυρίσματα της ταινίας
"Tempest" με πρωταγωνιστές τον Τζον Κασσαβέτη, τη Σούζαν Σάραντον και
την Τζίνα Ρόουλαντς. Εδώ, επίσης, είχαν απολαύσει τις διακοπές τους η Σοφία
Λόρεν και ο Τέλης Σαβάλας, που καταγόταν από τη Λακωνία και ήταν ένας
καταπληκτικός άνθρωπος. Η Αντζελίνα Τζολί ήταν από τους τελευταίους διάσημους
επισκέπτες, αφού ήρθε λίγο προτού κλείσει το ξενοδοχείο».
Τέλος εντύπωση μου έκανε η ξύλινη ακέφαλη ξυλομορφή που
στέκει έρημη στην παραλία για να θυμίζει τις αιθέριες υπάρξεις που πέρασαν από εκεί
και άφησαν το αποτύπωμα τους...
Βαδίζοντας σε διάφορες περιοχές διαπιστώνεις πως ότι βλέπεις είναι μοναδικό ! Από τη μια στιγμή στην άλλη αυτή η εικόνα έχει περάσει στο παρελθόν ,τίποτα δεν παραμένει ίδιο , για χίλιους λόγους όταν θα ξαναπεράσεις από το ίδιο μέρος τίποτα πλέον δεν θα είναι ίδιο και ο λόγος...ο άνθρωπος... αυτός, καταστρέφει τα πάντα...
Αναρτήσεις
